خواجه محمد پارساى بخارائى ( پارسا )

مقدمهء كتاب 91

قدسيه ( كلمات بهاء الدين نقشبند )

تعليقات ضبط روايت ديوانها و مثنويهاى چاپى را نوشتم ، و نه در بخش نسخه بدلها . اختلافات نسخ را در ذيل صفحات متن نياوردم ، و آنها را به پايان كتاب بردم در فصلى جداگانه . در بخش اختلاف نسخ ارقام هندى ( 1 ، 2 ، 3 . . . ) اشاره به صفحات متن است و ارقام عربى ( 1 ، 2 ، 3 . . . ) نمايندهء شمارهء سطور . نشانه و رمز نسخه‌ها را هم به حرف لاتين نهادم ، تا با كلمات و حروف ديگر ملتبس نشود و نمايان‌تر باشد . در متن قدسيه به عللى سطر شمار چاپ نشده است ؛ و نداشتن سطر شمار ممكن است در مراجعه سبب دشوارى و ديريابى شود . و اين ترك اولى را خوانندگان بزرگوار خواهند بخشود . چنان كه پيشتر گفتيم هر فصل رسالهء قدسيه شامل دو قسمت است : قسمت نخست « كلمات قدسيهء » بهاء الدين نقشبند است و قسمت دوم شرح و توضيحى است كه خواجهء پارسا در افزوده است . و مؤلف آن‌چنان‌كه در مقدمهء متن ( ص 6 ) گفته است در ميان اين دو سخن ( : شرح و مشروح ) دايره‌يى كشيده بوده است براى تفكيك و تمييز هر دو بخش . ولى متأسفانه اغلب كاتبان نسخ قدسيه اين دقيقه را درنيافته‌اند يا آنكه تساهل كرده‌اند ، و دايره‌يى ( يا علامتى ديگر ) در ميانهء دو قسمت رسم نكرده‌اند . كاتب نسخهء S در بعض ابواب ميانهء دو سخن سه علامت ويرگول مانند ( ، ) نهاده است . در ميان هفت نسخهء اساس تصحيح ما ، فقط در نسخهء K است كه تفكيك دو بخش كاملا رعايت شده است ، و در ميان سخن شرح و مشروح دايره‌يى قرمز كشيده شده است . و ما در متن خود از روى همين نسخهء K دو قسمت هر فصل را جدا كرديم و در ميانه دايره‌يى سيه‌رنگ نهاديم . هيچ يك از فصول و ابواب كتاب در اصل نام و عنوانى ندارد . فصل نخستين با عبارت « فمن تلك الكلمات القدسية » آغاز مىشود ، و ديگر فصلها با جملهء « منها » . و ما بمناسبت براى هر فصلى عنوانى برگزيديم و آن عنوان را در دو قلاب نهاديم . حواشى قدسيه . در هامش نسخهء p حواشى و توضيحاتى بر بعض مطالب قدسيه نوشته شده است ، بىاشارتى بنام نويسنده . ولى بسيارى از حاشيه‌ها مختوم است به رمز « ج » يا « ج قدس سره » . از نسخ قدسيه ( آنچه در دسترس ما بود )